Poetica

Nawrız Japaqov

1914–1975


    Nawrız Japaqov — shayır, alım hám belgili jámiyetlik isker.
N. Japaqov 1914-jılı Taxtakópir rayonında tuwıl- ǵan. Ol 1930-jılı Kommuna mektebin pitkerip, Kegeyli rayonında muǵallim bolıp islegen, 1931-42-jılları dáslep ádebiy xızmetker, sońınan “Jas Lenińshi” gazetasınıń juwaplı xatkeri, “Jetkinshek” gazetasınıń redaktorı lawazımın atqardı hám “Qaraqalpaqstan ádebiyatı hám iskusstvosı” jurnalında juwaplı xatker, “Qızıl Qaraqalpaqstan” gazetasında bólim baslıǵı boldı.
    N. Japaqov 1942-jıldan baslap Oblastlıq Jaslar komitetiniń birinshi xatkeri (1942-43), Oblastlıq partiya komitetiniń xatkeri (1943-47), Qaraqalpaqstan Respublikası Ministrler Keńesiniń baslıǵı (1947-52), 1952-55-jılları Moskvadaǵı Jokarǵı partiya mektebinde oqıydı, 1955-jılı Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesi Prezidumınıń Baslıǵı bolıp saylandı, al 1956-59-jılları Qaraqalpaqstan Respublikası Ministrler Keńesiniń Baslıǵı bolıp isledi. sońınan ómiriniń aqırı- na shekem N. Dáwqaraev atıńdaǵı Tariyx, til hám ádebiyat institutında sektor baslıǵı lawazımın atqaradı.
    N. Japaqov 1961-jılı “A. Musaevtıń tvorchestvosı” degen temada filologiya ilimleriniń kandidatı, 1967-jılı “Qaraqalpaq ádebiyatıńda socialistlik realizmniń káliplesiw dárekleri” degen temada doktorlıq dissertaciyaların jaqladı.
    Shayır hám alımnıń 1930-jıllardıń ortalarınan baslap qosıqları hám maqalaları járiyalana basladı. Onıń kórkem dóretpeleri “Qún” (1940), “Quwanıshlı kún” (1946), “Shayır sózi” (1949), “Baxıt” (1951), “Doslıq dástanı” (1960), “Ullı rus xalqına” (1954) degen toplamlarına kirgizilgen. Onıń kóplegen shıǵarmaları ózbek hám rus tillerinde toplam bolıp basılǵan.
    N. Japaqov ádebiy miyraslardı jıynaw hám jazıp alıwǵa belsene qatnasıp, 30-jılları “Qoblan” dástanın jazıp aldı hám bastırıp shıǵardı. Ol qaraqalpaq folklorınıń jigirma tomlıǵın bastırıp shıǵarıwǵa jaqınnan járdem beriw menen birge oǵan basshılıq etti.
    Jazıwshı “Aral balıqshıları” ( M. Melkumov penen birlikte) dep atalatuǵın kinofilmniń, scenariyin jazdı.
N. Japaqovtıń, “Ayapbergen Musaevgıń tvorchestvosı” (1964), “Realizm jolında” (1967), “Revolyuciyaǵa shekemgi Qaraqalpaq ádebiyatıńda realizm máselesi” (1972), “Ádebiyatımız haqkında oylar” (1974) degen ilimiy kitapları basılıp shıqtı. Sońǵı jılları “Shıǵarmalarınıń eki tomlıǵı” (1978-80), “Nawrız Japaqov” (1990) degen at penen bir qatar ilimiy miynetleri hám ol tuwralı eske túsiriwler basıldı.
Jazıwshı hám alım, úlken jámiyetlik isker mámleketlik ordenler hám medallar menen sıylıqlanǵan. Ol Qaraqalpaqstan Respublikasına miyneti sińgen ilim ǵayratkeri (1964), Ózbekstan Respublikasına miyneti sińgen ilim ǵayratkeri (1974) húrmetli ataqlardı, Qaraqalpaqstan Respublikasınıń Berdaq atıńdaǵı mámleketlik sıylıǵın (1992)alıwǵa miyasar boldı.
    N. Japaqov bir neshe mártebe Ózbekstan hám Qaraqalpaqstan Respublikası Joqarǵı Keńesiniń deputatı bolıp saylandı.
    N. Japaqov 1939-jıldan Jazıwshılar awqamınıń aǵzası.

4 qosıq