Bul jer ele zor boladı

1

Qáweset bar: qaraqalpaqlarKóp uzamay kósher degen.Qaydaǵı bir jaqsı jaqqaBarıp qonıs basar degen.

Oqıdım bir gazetadan,Ǵamqorshımız kóp-aw, toba!Erinbestey esaplaǵan,Sırtımızdan sızıp joba.

Aytıwınsha: kóshshek bunnan,Jańa qonıs jayǵa qarap,Aralǵa suw aparǵannanAnaǵurlım arzanıraq.

Esaplaǵan shotqa salıp...Al buǵan ne shek qoyasań!«Shotın qoldan julıp alıp,Hásseni bir!..» dep qoyasań.

Ayırımlar alaǵadaBolıp sonday qáwesetke,Kóship úlken qalada daÓz awılın háwes etken.

Meyli, ózi bilsin hár kimBilgishlerdiń zamanı bul.Biraq artıq bolmas bálkim,Sáwirlesek shamalı bir.

Ketken ǵazlar kólin joqlap,Usı kúnde kelip júrgen.Oy juwırtıp soǵan shaqlap,Bir nárseni bilip júrmen.

Bardur boljaw qábilietim,-Bilgen nársem sol boladı:Sál azıraq sabır etiń,-Bul jer ele zor boladı.

Sabır etiń sál azıraq,Duzlı shańǵıt degen gáp be?Kómpis bolıp biz házir-aqÚyrenistik oǵan hátte.

Awız suwıń duzlaq bolsa,Úyrengen óz duzıń bolar.«Suw bar ma?» dep soza-soza,Túye moynı uzın bolar…

Astı da duz, ústi de duzJasap turǵan jerimizdiń.Ashshı ǵoy dep nalımańızTamǵan mańlay terimizdi.

«Duz tatıp ket!» degendi deTegin aytqan dep bolmaydı.Sóylegende sózińniń-deDuzı bolsa shep bolmaydı...

Biraq jetpes óz jerińe,Qansha jaman degende-de.Beyishtiń tap naq tórineKatej qurıp bergende de.

Óytkeni bir qarabaraq -Shóp emes ǵoy adam degen.Tereń tamır urǵan daraq -Watan degen, watan degen!

2

Qattı aǵıslı ullı dáryaKók teńizge quyǵan jerdeQos basarda ata-baba,Súyenip siyseri belge, -

Niyet etken deydi tańda:Kim islese hadal eńbek,Jarqılıq jer, sol adamǵaÁrwanaday iyegór dep.

Jer ashıp dút qegeylerden,Suw aparıp, daqıl ekken.«Kesew shanıshsa kógergendey»Degen sózdi naqıl etken.

Usı jerde ósip-ónip,Qara shańıraq el bolǵanbız.Awır miynetine kónip.Islep qara ter bolǵanbız.

Bunda tapqan ırǵaqlarınQosıǵımız, ertegimiz.Bul jer ushın bir waqlarıDirildegen telpegimiz.

Jaǵalasıp jaw kelse-de,Bul jerdi hesh bermegenbiz.Kim qay tilde sóylesede,Til jatırqap kórmegenbiz.

Qara úy, me, kiyiz úy me,Xiywa tarash háwli me ya …Sıbay qonıp tatıw kúyde,Bir shınarǵa saldıq uya.

Kewlimiz de, arımız daBir ǵórektey xanalasqan.Malımız da, janımız da,Qanımız da aralasqan.

Diyxanshılıq gúl jaynasa,Teńizinde aw maylaǵan,Sharwaları mal aydasa,Shayırları sóz aydaǵan, -

Jańa turmıs qushaǵındaShalqıp atqan el edik biz.Abadanlıq oshaǵındaOt sónbewin tiledik biz.

Toyıp sekirip soń biraq ta,Hádden asıp ketsek kerek.Bul ádiwli topıraqkaKóp qıyanet etsek kerek.

Qayta qurıw aynasınanQarap kórsek ózimizdi,Juldız izlep ay qasınan,May basıptı kózimizdi.

Nápsimiz ashılıp keńnen,Peylimiz dım tarayıptı.Endi mine ózgelerdenIzlep júrmiz bar ayıptı.

Bir-birewge ayıp taǵıp,Aytıs penen ótermiz biz.Dárya ele tolıp aǵıp,Jaǵısına qaytar teńiz.

Teńiz qashqan menen bizden,Biz qashpaymız úyimizden.Arba júrip keter ele,Iske ótip alsaq sózden...

3

Jaratılıs ádil qanday!Obal-sawap, insabı mol.(Sum bolǵanda adamlarday.Tutar edi-aw basqasha jol;

Kúshlilerdiń ıǵın shalıp,Ázzilerin qorlar edi.Jaqsısın ózine alıp,Jaqınların qollar edi) ...

Jaratılıs ádil qanday!Úleserde baylıqların,Anań bólip bergen nanday,Alalamay bólgen bárin:

Birewlerge asqar biyikTaw berse de jer bermegen.Maral mańırap, aqsha kiyikJuwırǵanday shól bermegen.

Bir jerler xosh tábiyatlı,Qırǵawıldıń qanatınday.Biraq jemisi joq tatlıGúlabı, tor nabatımday.

Birewler balıqqa jerik,Birewlerde-Adriatik...Birewlerge jamǵır berip,Kún bermegen jadıratıp.

Eń bay eller mútáj hátteBoyan tamır, gazli kánnen.Yaponlardıń «topıraq sat» dep,Jalınǵanın esitkenmen...

Siz benen biz mákan qılǵanBul topıraqta bári-de bar.Egin ekseń órre turǵan,Shóplerinde dári-de bar.

Nar qamıslı kóllerindeOynar sazan, bórgeleri.Jantaǵınıń gúllerinenPal jıynaydı hárreleri.

Keń jázira dalasındaMalına jay órislerin.Qara taldıń sayasındaBir jelpinip shay ishkeniń...

Miynetiń de, lázzetiń deBasımızdan keshirgenbiz.Jeti ireńli súwretin-deRuwhımızǵa kóshirgenbiz.

Tegin emes tuwǵan topıraq,Beze almaydı adam degen.Tereń tamır urǵan daraq, -Watan degen, watan degen!

4

Ózgermeli dáwir degen,Jerge de bir náwbet keler.Bizler dúzemegen menen,Dúzeledi bul jer ele.

Keler óz iyesi onıń, -Jańa áwlad - aqıllı jas.Kóp sóylemes bizdey bolıp,Bizdey osamaslıq qılmas.

Jerdiń qádirine jetip,Kóteriser tóbesine,Bizdey ólermenlik etip,Kúl tartpaydı kómeshine...

Qayta qurıw qábiletiJer-anada mol boladı.Az ǵana jıl sabır etiń,Bul jer ele zor boladı.

Zer qádirin bilip zerger,Sonday zaman kelgen gezde,«Ijaraǵa az-maz jer ber»Dep jalınar dúnya bizge...