Daǵıstan tawlarında

Júr, tawlarǵa alıp shıǵayın seni,Bul tawlar haqqında kóp esitkenmen.Tolstoy, Bestujev bul tawǵa meniBala waqlarımda talay ákelgen.

Jaralı Lermontov jatqanday bunda,Onıń jan jarası qıynaydı meni.Dártlerge dárman bar bulaqlarında,Júr, tawlarǵa alıp shıǵayın seni!

* * *

Tawlar bir qonaqshıl tawlıǵa usar,Alfi otlaqları ashar zeyindi.Jawrasań, panalar úńgirleri bar,Bulaqları shól basıwǵa meyilli.

Qarlı shıń tóbeńde aspandı tirep,Bult oramal bılǵap shıǵarıp salar,Quslar shıqılıqlap, arqar móńirep,Saǵan haq jol tilep turǵanday bolar.

* * *

Shet-shebirsiz júzim oypatlıǵındaYantar solqım úzgen jaslarǵa qara!Almurtlar uwıljıp tawdıń ıǵında,Gigant sharaynaday Kaspiy jarqırar.

Óz tilinde sóyler hár awıl eli,Ózinshe sıldırar bunda hár bulaq.Mártlik miynet, doslıq, muhabbat tiliHámmege qalıwsız túsinikli biraq.

* * *

Watanı shabandoz hám sulıwlardıń,Saz shertseń, «Lezginka» shıǵar atılıp.Kubachı bezegen múyiz jamlardıńSharabı más qılar ishpey atırıp.

Ól degen qonaqshıl, bir miyman kelse,Awıl bolıp kútip, shaǵlap jasaydı.Muradı murtlasar miyman ház kórse,(Al, bul jeri qaraqalpaqqa usaydı).

Bunda hámme shayır, Biraq ta olar«Shayırman» dep, juwırmaydı baspaǵa.Óytkende kim júzim egip, qoy baǵar?Kim atqarar jumıslardı basqa da?

Biz olsız da kóppiz. Is kóp, sóz uzaq,Dúnya tolı sátsiz roman, dástanǵa.Zamanında jalǵız Maxmudtıń ózi-aq,Sóz júrgizgeń pútkil Avarstanǵa ...

* * *

Biyik tawǵa minseń, kewliń de biyik,Tómende qalǵanday barlıq táshwishler.Boy jazılıp, tóbeń bulıtlarǵa tiyip,Dım mayda tuyılar jerdegi isler.

Jerdegi isti maydasınba sen biraq,Tawǵa mingen menen is pitpes tek te.Ǵamzatovlar tawdan jerge túsip-aq,Kóterilgen planetarlıq biyikke ...

* * *

Birewler tawǵa minse, sezbes óz shenin,Ózin biyik sanap, dawırıq saladı.Biyik ózi emes, tawlar ekeninJerge túskennen soń ańlap qaladı.

Birewler búrkittey ushıp shıńlarǵa,El-xalqınıń kewlin biylep aladı.Taw olarǵa emes, olar tawlarǵaBiyiklik, sulıwlıq berip turadı.

* * *

Kózdiń jawın alǵan qızıl tobılǵı,Qanday jaqsı tasa jerde óskeniń!Keshki kúnge shaǵılısqan shoǵıńdıHesh kim sóndire almas júzińnen seniń.

Aǵashqa jan berer Uncukul ustası,Biraq jarqabaqta, tastıń ústindeÓsip turǵandaǵı kórkińdi, shaması,Qaytadan jarata almas hesh bende,

* * *

Koysuw - taw dáryası qutırdı áne,Ash tolqınlar appaq ayaǵıńdı ańlıp.Korıqpa, bul tolqınlar juwasır eleMeniń juwasıǵan jaslıǵım yańlı.

Taw basında bultqa telmirdiń jáne,Ókinbe, kewlińnen quw qayǵı-ǵamdı.Qayǵı bultı ótip ketedi ele,Meniń shadlıǵımnıń ótkeni yańlı...

* * *

Hár kimniń kewlinde miner tawı bar,Bulıt hám bulaq, jasıl otlaq, tereń say,Hám qarańǵı úńgir, hám jartas, toǵay –Tawǵa ne tán bolsa, - onnan tabılar.

Árman gúli - edelveys degendiUshırattım men sol bir tawdıń basında.Saǵan ápersem dep qol sozsam endi,Ash feniks otır onıń qasında.

* * *

Tawdıń jolları da ómir jolınday,Mashaqat hám qızıq, shadlı hám azap.Árman asıwına órmele tınbay,Sharshasań da, jalıqpassań sen biraq.

Tas tóbeńde qáwipli jartaslar turar,Qorıqpa, jolawshı joq bul tas kórmegen,Ol tas qashan, kimniń ústine qular?Bul tuwralı ele hesh kim bilmegen ...

* * *

Búrkit sharıqlap júr, tawlar ústinde,Onı qutlıqlaydı qarlı qıyalar.Ústemlik súrgende yaki ishkende,Adamnıń kewlinde búrkit oyanar.

Ańsat emes quslar patshası bolmaq,Óspek suwıq uya - shın qabaǵında.Hámme quslar búrkit bolǵanda biraq,Neshik bolar edi bul bassız dúnya?!

* * *

Nar táwekel isi - tawda jol júrmek,(Quday da qorqarmıs táwekelshiden).Múmkin, alda kúter baxıt ya miynet,Ya atıń súrniger ... kim biler degen.

Lekin mártlik, úmit bar bolsın sende,Dizgindi bekkem tut, jollarıń bolǵay.Adam aldındaǵın házir bilgende,Qızıq bolmas edi ómir de bunday...

* * *

Serpantin jol jatar taw karnizinde,Tómenge qarama, kózleriń tınar.Dárya qara terge túsip tómende,Ayralıq tasına basların urar.

Bir jaǵısta - emen, bir jaǵısta - tal,Arası qol sozım, ıntıǵar olar.Biraq tereń qurdım, gúwlegen samalOl ekewin máńgi ayırıp turar ...

* * *

Tawda hawa qápelimde ózgerer,Biraz jigitlerdiń kóz qarasınday:Olar tek ózlerin aqıllı biler,Sál jerde qabaǵı qalar ashılmay.

Taw samalı salqın, ızǵarı basım,Qorıqpa, sál qımtansań eser de keter.Ǵıybat hám ósekten quday saqlasın,Ízǵırıǵı jeti júyreńnen óter ...

* * *

Aspan óreleri sıyaqlı tawlar.Ertek te bir ógiz jer menen kóktiShaqında kóterip turıptı depti.Al basqa pikirde bazı adamlar.

Olar oylar «aspan tiregi – biz» dep,Olar haqıyqatqa dım túsinbepti.Mártlik, miynet, aqıl bilim, miriwbet,Bes sostavlı sutún tarep tur kókti...

* * *

Biyik dańq tawına kórmedim minip.Silva Kaputikyan aytqanday, onda –Adamdı tońdırıp muzlar máńgilik,Jerdi saǵınasań deydi. Sonda da, -

Mashaqatın shegip órmelep mingenMártler megzer taynapır kók emenge.Birazlar shıǵıp oǵan vertolet penen,Páteńge keltirer gúrlep tóbeńde...

* * *

Órmelep eńkeyip, bir tar esiktenǴamzat Cadasınıń úyine kirdik.Rasuldıń ózi jatqan besikkeBir qızarıp qarap kúlgenin kórdik.

Búrkitler tańlamas eken uyanı,Pás ǵana tar saklya kiyiz tóselgen,Biyik talant, biyik poeziyanıBiyik jayda tuwıw shárt emes eken …

* * *

Awıl-awıl bolıp juldızlar keshte,Óz saklyalerine sham jaqtı olar.«Shayır, qonaq jaydı qayǵırma hesh te!»Dep meni shaqırıp turǵanday bolar.

Olar biler: galaktikanıń sırın,Ilimpazlar ashıp kiyatır qashshan.Juldız-juldız benen sóylesetuǵın,Tildiń barın biraq shayırlar ashqan.

* * *

Atıńdı tawlarǵa bur, Qaysın aǵa,Birazlar tek, asfalt jolǵa úyrengen.Kekilik kábap bolıp kóriner olarǵa,Tawdı tamashalar mashina áyneginen.

Atıńdı tawlarǵa bur. Qaysın aǵa,«Bular jolsız ketti» dep kúlgen kúlsin,Shayırlıq jatqan joq asfalt jollarda,Dúnyaǵa eń jaqsı qosıqlar kelsin...

* * *

Qaraqalpaqtıń jalǵız Qara tawı bar,Ámiw jaǵasına túyedey shókken,«Tawǵa mindik» desem, bir qonaq avar,«Qáne taw?» dep sonda qaradı kókke...

Arqar tawın súyer, qulan-shólligin,Lekin, biz - insanbız, Watan bir bizde.Tawdıń biyikligin, shóldiń keńligin,Dáwir darqanlıǵın tileymen sizge!