Poetica

Tájiriybe tamshıları (tórtlikler)

Ibrayım Yusupov

Adam kewli - jolda ósken kók emen,Sayası mol, bulaq aǵar qasında.Túrli tıyıq penen, túrli qol menenQoltańbalar kórdim jazılǵan onda.

Dúziw aǵash el mápine kerekli,Shawıp alıp, jayǵa basar sonlıqtan.Jurt aylanıp óter qıysıq terekten,Qıysıq aǵash uzaq jasar sonlıqtan.

- Tawdıń qara tası! Jılaysań nege?Kim seni ıdırattı, kim qapa qıldı?Tas bawır birewler jańa bul jerdeBirewdi ayamay tas penen urdı ...

* * *

Dúnya az waqtında bárine jeter,Insap paqır azǵa qánáát eter.Dúnya bolǵan sayın Nápsi degen iytShınjırın julqılap, qutırıp keter.

* * *

Aqılǵa uǵras kelmes bul úlken dúnya,Ayı, kúni hámmelerge teń dúnya.Insan peyli tarılǵanda biraqta,Eki adamǵa tarlıq eter keń dúnya.

* * *

Apat keltirywshi qurallar jasap,Baǵındıra almaw múmkin adamdı.Hazarsız kishkene qálem menen aq,«Jawlap» alıw múmkin pútkil jáhándı.

* * *

Bir gezde waqıttan arzan nárse joq,Vokzalda otırsań hesh waqıt ótpes.Bir gezde waqıttan qımbat nárse jok,Poezdǵa minerde bir minut jetpes.

* * *

Kórdim Monamaxtıń muzeyde bórkin.Ol dım awır deydi (durıs shıǵar bálkim).Biraq onı, moynı sınıp ketse de,Bir kiyiwdi árman etedi hár kim ...

* * *

Astan-gesten oynap bolsa balalar,Hár zattı ornına qoyar analar.Sol sıyaqlı, kimler dana, kim shala, -Waqıt bárin ornı-ornına qoyar ...

* * *

Uqtım seni tiliń basqa bolsa da,Másele tilde emes, bálkim - kewilde.Bazda qaraqalpaqsha sóylep tursa da,Birewlerge túsinbeymen ómirde ...

* * *

Islemegen bastı qıynap terleme,Atlarǵa urmasın eshektiń shańı.Alma túsken menen aqmaq gellege,Ashıla bermeydi Nyutonnıń zańı.

* * *

Qońısı bolıp jasar til menen qulaq.Biri birin onsha jaqtırmas biraq.Til aytar: «Bilemen, meni súymeyseń»,Qulaq aytar: «Oǵırı kóp sóyleyseń».

* * *

Xalıqtıń júregine barar soqbaqtıTapqanlar siltewish belgi qaqbaptı.Mashaqatlar shegip, sol soqbaqtı menTaw, dúz qoymay ele izlep júrippen.

* * *

Qaralıq tileymen hámme qazanǵa,Qaralıq tileymen qara kózlerge.Jasıllıq - japıraqqa, qızıllıq - qanǵaAdam kewli, aqlıq tileymen sizge!

* * *

Shert, bashqurt, sıńsıtıp quwrayıńdı sen!Duz samalı, shopan qıyalı menenSırlasqan usı bir qodireń shóptenBaslanar qudiretli Mocart hám Shopen.

* * *

Hámme aǵzań tozar, til tozbas biraq,Múshelerdiń mıqlısı til der edim.«Tilim awırdı» dep doktorǵa qatnap,Ukol alıp júrgen adam kórmedim ...

* * *

Hár kimniń ózinshe ólshew tası bar,Salmaǵıń ol tasqa tuwra kelmeydi.Jeńil kelseń, ol kúliwge asıǵar,Awır kelseń, jaqtırmaydı, kúnleydi.

* * *

Kewlińniń ózinde quyash bolmasa,Kóktegi kún onı jılıtpas hasla,Kewliń suwıq bolsa, ıssılarda daKimdur berewlerdi tońdıra baslar.

* * *

Bir jaqsı adamǵa kúnde irkilip,Sálemleser edim. Kórmedim búgin …Sonday kimdur bizdidaǵı bir kúniBul joldan tabalmay, joqlawı múmkin.

* * *

Ómir kitabı! Kóp jerińdi túsinbey,Sezip júrmen shala oqıǵanımdı.Algebranıń qıyın máselesindey,Kóp sawal qıynap júr endi janımdı.

* * *

Bazda-bazda bul qızıqlı dúnyaǵaUllı adamlar da kelip ketedi,Jurt jıynalıp ornın basalmasa da,Bir adam ornına ólip ketedi.

* * *

Jat jurtlarda óldi Ovidiy Nazon,Watan ayralıǵı shayırdı jıqtı.Zer ya gáwhar emes, qaltasınan sońTúyiwli bir qısım topıraq shıqtı.

* * *

Ázelden dúnyanıń isi arasat,Patsha - patshalarǵa keltirer apat.Tek seni áyemgi altın taxtıńnanTaydırarlıq kúsh joq, gózzal muhabbat!

* * *

Bazardan birewdi qıdırǵanımday,Men ózimdi geyde izleymen tınbay.Bazda óz-ózimnen qashaman zımırap,Qashıp qutılmassań ózińnen biraq.

* * *

Samal guwlep, bulaq aǵıp qasımda,Kekilik qalǵıp ketti tún ortasında.Túlkiniń awzında ketken jubayıJáne qaytıp keldi túsinde sonda …

* * *

Qızǵanısh úsh túrli ireńge iye:Qara ireńi - dushpanıńnıń peylinde,Qızǵıshı - doslardıń kúnshilliginde,Aq ireńi -basqalardıń bárinde...

* * *

Asıp-tasıw suwǵa ǵana jarasar,Bassınba sen basqalardı tómensip.Ósken sayın tut ózińdi alasa.«Aǵash miywa pitken sayın tómenshik».

* * *

Maqtanshaqlıq - tómenlewdiń girewi.Buwınsız til - maqtanshaqtıń tirewi.Tıńlap kórseq, onnan náhán adam joq,Ańlap kórseń, sonnan nadan adam joq.

* * *

Bir túkten shash bolmas, bir gúrishten as,Bir túpten baǵ bolmas, taw emes bir tas,Biraq quraladı bári birewden,On eki músheden jámlesken gewdeń.

* * *

Qondı bir tamshı shıq pisken almaǵa,Hám «men - mazmunman» dep kerdi kókirek,Biraq kún shıqtı da onı jalmadı,Alma tur, Al qayda sol shıqtan dárek?

* * *

Ana kirpik bolsa, perzent kóz bolar,Perzent - kepter, ana - zer gúmbez bolar:«Analıq haqını tolıq ótedim» -Degen gáp kenewsiz qurǵaq sóz bolar.

* * *

Búlbildiń tiykarǵı kásibi - sayraw,Onıń úninde bar sırlı qaytalaw.Qosıǵımdı bir ret men qaytalasam,O, búlbil, ne ushın jurt kúler maǵan?

* * *

Salmadan suw aǵıp ótti sıldırlap,Atqulaqlar ósek taqtı bıldırlap.Tek meshin irkilip dedi olarǵa:«Kim arqalı ósip turıpsız nurlap?»

* * *

Gey birewler jas gezinde aq tozadı.Gey bir gúller qartaysa da solmaǵan,Tán qartaysa - tábiyattıń nızamı,Biraq jaslay jan qartaysa, sol jaman.

* * *

Isles bolıp júrip proletar menen,Marks qurallandı zor qural menen.Hám «qosımsha qunnıń» qulpın buzdı da,Urdı kapitaldı «Kapital» menen.

* * *

Kóshe tolı adam baratırǵan eken,Názerleri saǵan qaratılǵan eken ...Házir mendey seni oylap dóńbekship,Jáne kimler oyaw jatırǵan eken?

* * *

Qosıq kózsiz, shıqsa - kókiregiń soqır,Miyden shıqqan sózdi jurt miyge toqır,Kózińe shóp tirep otırıp jazbasań,Jurt onı kózine shóp tirep oqır ...

* * *Bárha sumlıq oylay berse, aqmaq ta -Kúshi jeter aqıllını jıqpaqqa.Óytkeni, aqmaq barı - joqlı aqılınBaǵdarlaydı jalǵız qıysıq soqpaqqa.

* * *

Ayna tekte kórseter sırt júzińdi,Sırtqı shıray - sharq urǵan bir shaǵala.Eger tolıq kórgiń kelse ózińdi,Júregimniń aynasınan sıǵala.

* * *

Qaptalımnan ótken qızıl kóylekten,Jelpigen lep jeliktirdi jas jandı.Áste ǵana jelpip ótken sol leptenJúregimde bir dúbeley baslandı ...

* * *

Men - gibrid, sabıq nálden kógergen,Pushkin menen Nawayınıń shańınan.Men - taza qan, sap júrekte islengen,Men - Berdaqtıń jalǵız tamshı qanıman.

* * *

Qay jerge bolmasın alıp barar jol,«Jol» dep ataladı sonıń ushın da.Biraq qaysı jerge aparadı ol?Másele sonda ...

Búlbil uyası

Ibrayım Yusupov qosıqları